Teknoloji, insanın evrimini süre, belki de kapasite olarak çok aşınca gündelik yaşamın politikası içinde sürekli olarak “sürdürülebilirlik” kavramını tartışmaya başladık. İklim politikaları, üretim, tüketim, insan sosyolojisi, göçler, savaşlar, ilişkiler, sağlık, teknoloji… Her alanda bunu konuşmaya başladık. Sürdürülebilirlik bugün adeta bir felsefe, bir yol haritası haline geldi.
”Bağlantıda kalmak mı? Sürdürülebilir eğitimle yaşamdaşlık, birlikte öğrenmenin gücü!”
Şu çağda herkes bir tıkla “bağlı”, ama ruhen kopuk. Sosyal medya ağları dolu, yalnızlık salgını yaygın. Sürdürülebilir eğitim, bu sahte bağlantıları mı pekiştirecek, yoksa gerçek yaşamdaşlığı mı öğretecek? Tabii ki ikincisi! Dünya, iklim felaketleri, sosyal adaletsizlikler, ekonomik krizlerle yüzleşirken, eğitim bireysel yarışla mı sınırlı kalacak? Hayır, insan bir ekosistemin parçası; her varlık birbirine bağlı, ama modern hayat bunu unutturmuş. Bağlantısallık olmadan eğitim de gelecek de çöker. Peki, eğitim bu bağı nasıl yeniden kurar? Teorik olarak tartışalım.
Başından beri takip ettiğim Türkiye’nin önde gelen eğitim habitarlarından Sürdürülebilir Eğitim Sempozyumu’nun da ana teması “Bütünsellik: Ruh – Zihin – Beden” olunca bu konu üzerine bir şeyler yazmak istedim.
Eğitimin “Eski” Ama “Yeni” Yüzü: Ruh Zihin ve Beden Bütünlüğü
Eski zamanlardan beri öğrenmenin amacı bütünlük ve dengede olan bireyler yetiştirmektir. Bu biraz da kolektif zihin ve toplumların devamlılığı için esastır. Bugün bu anlayışa tüm dünyada geri dönülmüş ve ideal diyebileceğimiz eğitim sistemleri, öğrencinin otonomi gelişimini ruh ve beden boyutlarını içeren holistik, yani bütüncül bir bakış açısına uzanır. Bugün Türk Milli Eğitim Sisteminde de uygulamaya çalıştığımız benlik temelli davranışsal modelde de aynı anlayış hedeflenmektedir. Buna göre bu yaklaşımda öğrencilerin zihin gelişimlerinin yanı sıra beden ve duygu yönünden de gelişmeleri hedeflenir. Beden insanın kinestetik yapısını, ruh ise kişinin benliğini meydana getiren entelektüel, ahlaki ve duygusal yetilerini kapsar. Adeta kutsal bir üçleme olan ruh, zihin ve beden birlikteliği, aslında bütünlüğü, kişinin hem kendi içinde hem de sosyal çevresiyle denge içinde olmasını gerektirir. Fiziksel açıdan bir birey, sağlıklı beslenme, uyku, egzersiz, bağımlılıktan kaçınma gibi unsurları hedeflerken, ruh sağlığı; sorumluluk duygusu, irade ve disiplinin yanı sıra erdem, ahlaki değerler, inanç, vatanseverlik, merhamet, şefkat, iyilikseverlik, seçicilik gibi unsurları içerir. İnsanın varlıksal bütünlüğü hem kendisi hem de toplum açısından sağlıklı ve dengeli bir insan olması anlamına gelir. Bütünlüğün korunmasında kişinin kendi kendini yönetme becerisine sahip olması temel koşuldur. Bu da akıl ve vicdanın birlikte hareket etmesiyle yakalanabilir.
Sürdürülebilir Eğitim İçin Makul Arayışlar
Eğitimde bu arayış son derece makuldür, insan türünün sürdürülebilirliği de buna dayanmaktadır. Daha önce takip ettiğim, katıldığım, bu sene Antalya’da üçüncüsü, teknik olarak ise altıncısı gerçekleştirilecek, 2.500 kadar eğitimci, öğretmen ve eğitim habitatının katılması beklenen Sürdürülebilir Eğitim Sempozyumu’nda da bu söylediklerimiz çevresinde, çevresel, sosyal ve ekonomik açıdan sürdürülebilir bir gelecek için bireyleri bilinçlendirmeyi ve yetiştirmeyi amaçlayan eğitim anlayışını sorgulayacak. Zaten sempozyumun teması da “Bütünsellik: Ruh, Zihin ve Beden Birlikteliği”. Biz de Türkiye’nin teknoloji liderlerinden Devrim Danyal Hoca ile çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarıyla sürdürülebilir kalkınma hedeflerine katkıda bulunmayı amaçlayan bir yaklaşımla “geleceğin teknolojilerini” sorguladık. Bir envanter çıkarıp, “geleceği şekillendirecek 20 teknoloji” sıralaması yaptık. Bu teknolojileri bilmek önemli ki, bireylerin ve toplumların doğal kaynakları koruma, sosyal adaleti sağlama, ekonomik refahı artırma ve küresel sorunlara çözüm bulma konularında bilinçlenmesini ve eyleme geçmesini sağlayacak adımları atabilelim. Umarım zevkle okursunuz.
Trend 1: Yapay Zekâ ve Makine Öğrenmesi
Yapay zekâ, malumunuz, günümüzde birçok endüstriyi dönüştürmeye başladı. Örneğin, sağlık sektöründe hastalıkların erken teşhisi ve kişiselleştirilmiş tedavi planları, finans dünyasında ise risk analizi ve ticaret algoritmalarının optimize edilmesi gibi birçok alanda kullanılıyor.
Makine öğrenmesi, bilgisayarların deneyimlerle öğrenmesine olanak tanırken, bu da makinelerin daha az insan müdahalesiyle daha doğru ve verimli çalışmasını sağlıyor. Gelecekte, bu teknolojiler iş gücü piyasasını, eğitim sistemini ve günlük hayatı yeniden şekillendirecek, çünkü her şeyden önce veriye dayalı karar alma süreçlerinin en önemli unsuru haline gelecek.
Zekânızı devretmeye hazır mısınız?
Trend 2: 5G ve İleri Düzey İletişim Teknolojileri
5G, mobil ağ hızlarını artırarak daha hızlı internet bağlantıları sağlıyor. Bu, sadece bireysel kullanıcıları değil, aynı zamanda IoT cihazları, otonom araçlar ve sağlık cihazları gibi bağlantılı teknolojileri de destekliyor.
5G’nin getirdiği düşük gecikme süreleri, tıbbi müdahalelerde uzaktan tedavi, sanal ve artırılmış gerçeklik uygulamaları gibi yenilikçi alanların gelişmesini sağlayacak. Bunun yanı sıra, sanal fabrikaların ve akıllı şehirlerin tasarımını mümkün kılacak.
6G ne zaman gelir sizce?
Trend 3: Blokzincir, Kripto Varlıklar ve Token Ekonomi
Blokzincir, işlemlerin güvenli ve şeffaf bir şekilde kaydedilmesini sağlayan merkeziyetsiz bir veri tabanı teknolojisidir. Bu teknoloji, bankacılık ve finansal hizmetlerin dışında, tedarik zinciri yönetimi, dijital mülkiyet hakları ve hatta sağlık verilerinin güvenliğini sağlamak gibi birçok farklı alanda kullanılabilir.
Kripto paralar, merkezi olmayan finansal sistemlerin temelini oluşturur. Bu, bankacılık sistemi ve para transferinin geleceğini değiştirecek. Blockchain’in gücü, güvenli, hızlı ve düşük maliyetli finansal işlemler yapabilmesiyle özellikle gelişen ülkelerde büyük bir potansiyel taşıyor. Diğer sektörlerin de bu yapıya adapte olmasıyla özellikle Token Ekonomisi kavramı geleceğin en önemli teknolojik değişimi olarak karşımıza çıkıyor olacak.
Geleceğin merkeziyetsizliğine hazır mısınız?
Trend 4: Genetik ve Biyoteknoloji İlerlemeleri
Genetik mühendislik ve biyoteknoloji, biyolojik veriler üzerinde yapılan müdahalelerle hastalıkların önlenmesi ve tedavi edilmesine olanak tanıyor. CRISPR gibi gen düzenleme teknolojileri, genetik hastalıkları tedavi edebilme potansiyeline sahiptir.
Kişisel genetik haritalama, bireylerin sağlık durumlarını daha iyi anlamalarına ve genetik temelli tedavi seçeneklerini keşfetmelerine yardımcı olacak. Ayrıca, biyoteknolojik ilerlemeler gıda üretimini daha sürdürülebilir hale getirecek ve çevresel etkileri azaltacak yeni nesil bitki türlerinin geliştirilmesine olanak tanıyacak.
Bu arada siz kendi biyolojik özelliklerinizi biliyor musunuz?
Trend 5: Artırılmış Gerçeklik (AR) ve Sanal Gerçeklik (VR)
AR ve VR, fiziksel ve dijital dünyaları birleştirerek yeni bir etkileşim biçimi sunuyor. VR, kullanıcılara tamamen sanal bir ortamda deneyim yaşatırken, AR gerçek dünya üzerine dijital bilgiler ekler.
Eğitimde, AR ve VR, öğrencilerin deneyimsel öğrenme süreçlerini geliştirecek, tıp alanında ise cerrahi müdahalelerin simülasyonları ve eğitimler için büyük bir potansiyel taşıyor. Ayrıca, sanat galerileri ve müzeler gibi kültürel alanlarda da sanal turlar ve etkileşimli deneyimler sunarak, dijital sanat ve kültür alanlarını dönüştürecek.
Gerçeği artırmak mı, tamamen yeniden yaratmak mı?
Trend 6: Otonom Araçlar ve Sürücüsüz Teknolojiler
Otonom araçlar, ulaşımda devrim yaratacak. Sürücüsüz araçlar, trafik kazalarını azaltmak, seyahat sürelerini kısaltmak ve çevresel etkileri azaltmak gibi faydalar sunacak. Bu araçlar, şehir içi ulaşımda önemli bir rol oynayacak ve taşıma sistemlerini daha verimli hale getirecek. Ayrıca, otonom araçlar, yaşlılar ve engelli bireyler için daha erişilebilir ulaşım seçenekleri sunarak toplumsal eşitliği artıracak.
Siz olsanız biner misiniz şoförsüz bir otomobile?
Trend 7: Robotik ve Otomasyon Sistemleri
Robotlar, endüstriyel üretimden ev işlerine kadar her alanda devrim yaratmaya başladı. Akıllı robotlar, fabrikalarda tekrarlayan görevleri yerine getirerek insan iş gücüne olan bağımlılığı azaltıyor ve üretim süreçlerini hızlandırıyor.
Ev robotları ise temizlik ve kişisel yardım gibi günlük işler için kullanılıyor. Bu tür robotlar, daha düşük maliyetlerle daha yüksek verimlilik sağlayacak ve insanların günlük hayatını kolaylaştıracak. Özellikle sağlık alanında robotik cerrahi ve tedavi süreçlerinin daha hassas hale gelmesi bekleniyor.
Nerede o eski mutfak robotları?
Trend 8: Dijital İkizler ve Simülasyonlar
Dijital ikizler, fiziksel dünyadaki nesnelerin sanal kopyalarıdır. Bu teknoloji, büyük altyapı projelerinden üretim tesislerine kadar her alanda daha verimli tasarım ve yönetim süreçleri sağlar. Bir şehri veya binayı dijital olarak modelleyerek, olası sorunlar önceden tespit edilebilir ve bu da bakım maliyetlerini düşürür.
Ayrıca, üretim süreçlerinin simülasyonları, daha hızlı ve düşük maliyetli ürün geliştirmeye olanak tanır.
İkizi olmayanlara teknolojiden büyük imkân?
Trend 9: Kuantum Bilgisayarlar
Kuantum bilgisayarlar, klasik bilgisayarlardan çok daha hızlı hesaplamalar yapabilir. Bu teknoloji, büyük veri analizleri, moleküler simülasyonlar ve karmaşık hesaplamalar için devrim niteliğinde fırsatlar sunuyor. Özellikle kimya, ilaç keşfi ve yapay zekâ alanlarında büyük ilerlemeler sağlanacak.
Kuantum bilgisayarlar, aynı zamanda kripto güvenliğini de yeniden şekillendirebilir ve mevcut şifreleme yöntemlerini aşabilir.
Kuantum her yerde?
Trend 10: Sanal ve Dijital Sanat
Sanat dünyası, dijitalleşmenin etkisiyle büyük bir dönüşüm geçiriyor. Dijital sanat, sanatçıların dijital araçlarla eserler yaratmasına ve bunları NFT (non-fungible token) olarak ticaret yapmasına olanak tanıyor. Sanat eserleri artık dijital platformlar üzerinden satılabiliyor ve koleksiyonluk hale geliyor.
Bu, sanatçılara daha geniş bir kitleye ulaşma fırsatı sunarken, sanatın değeri ve algısı üzerinde de kalıcı bir etki bırakıyor. Aynı zamanda sanat galerileri, VR ve AR teknolojileri ile eserlerin sergilendiği dijital ortamlar oluşturuyor.
Mağara duvarlarından uzay boşluğuna?
Trend 11: Giyilebilir Teknolojiler ve Sağlık İzleme
Giyilebilir teknolojiler, özellikle sağlık alanında büyük bir potansiyele sahip. Akıllı saatler, fitness takip cihazları ve sağlık izleyiciler, kullanıcıların kalp atış hızından uyku düzenine kadar birçok veriyi toplar ve analiz eder. Bu sayede bireyler, sağlık durumlarını izleyebilir ve erken uyarılar alabilir.
Giyilebilir cihazlar, kronik hastalıkların yönetilmesinde, egzersiz ve diyet takibinde önemli bir rol oynar. Ayrıca, bu cihazlar sağlık profesyonellerinin uzaktan hastalarını izlemelerine yardımcı olabilir, böylece daha hızlı ve etkili müdahaleler sağlanabilir.
Sizin hangi cihazlarınız giyilebilir?
Trend 12: Yenilenebilir Enerji ve Enerji Depolama Teknolojileri
Yenilenebilir enerji kaynakları, dünya çapında fosil yakıtların yerini alacak ve çevresel etkileri azaltacak önemli bir adım olacaktır. Güneş, rüzgâr, hidroelektrik ve biyokütle gibi enerji kaynakları, temiz enerji üretiminde devrim yaratıyor. Bununla birlikte, enerji depolama teknolojilerindeki ilerlemeler, enerjinin sürekli kullanılmasını sağlar.
Özellikle batarya teknolojileri, güneş ve rüzgâr gibi kesintili enerji kaynaklarını daha verimli hale getiriyor. Bu, küresel enerji talebini karşılamada önemli bir adım olacak ve sürdürülebilir bir enerji altyapısı kurmaya yardımcı olacak.
Hiç Yenilenebilir ve Sürdürülebilir demeyi denediniz mi?
Trend 13: Akıllı Şehirler ve Altyapı
Akıllı şehirler, IoT cihazları, yapay zekâ, veri analitiği ve sürdürülebilirlik prensiplerini birleştirerek, şehir yaşamını daha verimli ve yaşanabilir hale getiriyor. Akıllı ulaşım sistemleri, trafik yönetimini optimize ederken, enerji verimliliği sağlayan binalar çevre dostu altyapılar oluşturuyor.
Bu şehirler, vatandaşların yaşam kalitesini artırırken, aynı zamanda çevre üzerindeki olumsuz etkileri azaltıyor. Akıllı su yönetimi, atık sistemleri ve enerji verimli aydınlatma gibi uygulamalar, şehirlerin daha sürdürülebilir hale gelmesine yardımcı olacak. Bu teknolojiler, şehirlerin verimli çalışmasını sağlarken, aynı zamanda vatandaşların güvenliğini ve yaşam kalitesini artıracak.
Her şey akıllı, ya biz?
Trend 14: Hiper Bağlantılı Toplum ve Nesnelerin İnterneti (IoT)
IoT, cihazların birbirleriyle ve internetle bağlantılı olmasını sağlayarak, hayatı daha verimli hale getiriyor. Evlerimizdeki akıllı cihazlardan, endüstriyel üretim makinelerine kadar her şey veri toplar, analiz eder ve birbirleriyle iletişim kurar.
Bu, günlük yaşamda konforu artıran bir gelişme olarak kendini gösteriyor; örneğin, evdeki termostatın sıcaklığı ihtiyaca göre ayarlaması, arabaların kendi kendine bakım yapması veya fabrikaların üretim hatlarını optimize etmesi gibi. IoT, verimlilik artışı sağlamakla kalmaz, aynı zamanda daha iyi sağlık hizmetleri, daha güvenli ulaşım ve daha sürdürülebilir yaşam alanları yaratacak.
Nesneleriniz size mi internete mi bağlı?
Trend 15: Biyometrik Güvenlik Sistemleri
Biyometrik teknolojiler, güvenlik ve kimlik doğrulamada devrim yaratıyor. Yüz tanıma, parmak izi, retina taraması ve ses tanıma gibi biyometrik özellikler, kişisel verilerin korunmasını ve kimlik hırsızlığının önlenmesini sağlıyor.
Bu tür teknolojiler, bankacılık işlemleri, akıllı telefonlar ve devlet hizmetlerinde kullanılarak güvenliği artıracak. Ayrıca, biyometrik sistemler, fiziksel erişim kontrolünden dijital kimlik doğrulamasına kadar birçok alanda daha güvenli ve pratik çözümler sunuyor. Kişisel güvenlik ve veri koruma konusunda önemli bir yenilik olan bu teknolojiler, gelecekte daha fazla kullanıcının günlük yaşamına entegre olacak.
“Ben gözünden tanırım” teknolojisi yaklaşıyor mu?
Trend 16: Gelişmiş Eğitim Teknolojileri
Eğitim teknolojileri, öğretim yöntemlerini dönüştürüyor. Özellikle yapay zekâ ve sanal gerçeklik gibi araçlar, öğrencilerin daha kişiselleştirilmiş öğrenme deneyimlerine sahip olmasını sağlıyor. AR/VR teknolojileri, öğrencilerin tarih veya bilim gibi derslerde daha interaktif ve etkili bir şekilde öğrenmelerini sağlıyor.
Ayrıca, yapay zekâ tabanlı öğrenme platformları, öğrenciye özel öğretim materyalleri sunarak öğrenme süreçlerini hızlandırıyor. Bu teknolojiler, eğitimin daha erişilebilir olmasını sağlıyor, çünkü öğrenciler coğrafi sınırlamalara takılmadan, farklı yerlerdeki kaliteli eğitimlere erişebiliyorlar.
Sürekli eğitime başladınız mı?
Trend 17: Nano Teknolojiler ve Malzeme Bilimi
Nano teknolojiler, moleküler ve atomik seviyede malzeme manipülasyonu yaparak yeni nesil ürünler ve teknolojiler geliştiriyor. Bu alandaki ilerlemeler, daha güçlü, hafif ve dayanıklı malzemelerin üretimi için büyük fırsatlar sunuyor. Örneğin, tıbbi cihazlar ve ilaç tedavileri, nano ölçeğinde daha hedeflenmiş ve etkili hale gelebilir.
Ayrıca, çevre dostu malzemelerin üretimi ve su arıtma teknolojileri gibi sürdürülebilir çözümler de nano teknolojilerle mümkün olacak. Nano teknolojinin ilerlemesi hem endüstriyel üretim hem de sağlık gibi birçok sektörde önemli yenilikler yaratacak.
Gözle görülemeyen materyallere hazır mısınız?
Trend 18: Kapsayıcı Finansal Teknolojiler (FinTech)
FinTech, geleneksel bankacılık sistemlerini dönüştürerek finansal hizmetlere daha geniş erişim sağlıyor. Dijital bankacılık, mobil ödeme sistemleri, kripto para birimleri ve dijital cüzdanlar, özellikle gelişen ülkelerde bankacılık hizmetlerine erişim sağlayan çözümler sunuyor.
Bu teknoloji, finansal hizmetlerin daha hızlı, ucuz ve erişilebilir hale gelmesini sağlıyor. Aynı zamanda, blockchain tabanlı uygulamalar, daha güvenli ve şeffaf finansal işlemler yapılmasına olanak tanıyor. FinTech, finansal katılımı artırırken, aynı zamanda dijital ödemeler ve dijital para birimleri gibi yenilikçi uygulamaların yayılmasını hızlandıracak.
Siz ne kadar finansalsınız?
Trend 19: Tasarım ve Üretimde 3D Baskı
3D baskı teknolojisi, üretim süreçlerini dönüştürüyor ve daha esnek, kişiye özel üretim olanakları sunuyor. Endüstriyel üretimde prototiplerin hızla tasarlanmasını ve test edilmesini sağlarken, tüketiciler de kişisel ihtiyaçlarına uygun özel ürünler tasarlayabiliyorlar.
Örneğin, giyilebilir cihazlardan otomotiv parçalara kadar birçok farklı ürün 3D baskı ile üretilebiliyor. Bu teknoloji, tedarik zincirlerini daha verimli hale getirecek ve stoklama maliyetlerini azaltacak. Aynı zamanda, sürdürülebilir malzeme kullanımı ve atık üretimi de azalacak.
Dördüncü boyutu bilen var mı?
Trend 20: İklim Değişikliği ve Sürdürülebilirlik Teknolojileri
İklim değişikliğiyle mücadele, dünya çapında büyük bir öncelik haline geldi. Bu bağlamda, sürdürülebilirlik teknolojileri, karbon ayak izini azaltmaya yönelik çözümler sunuyor. Yenilenebilir enerji kaynakları, karbon tutma ve depolama teknolojileri, yeşil inşaat ve tarım gibi alanlarda yapılan inovasyonlar, çevre dostu uygulamaları yaygınlaştıracak.
Sürdürülebilir tarım teknolojileri, su kaynaklarını daha verimli kullanarak, gıda üretiminde çevresel etkileri minimize edecek. Ayrıca, çevre dostu üretim teknikleri ve geri dönüşüm süreçleri, atıkları azaltacak ve kaynakların daha verimli kullanılmasını sağlayacak.
Her mevsim kendi ayında güzel?
Sürdürülebilir Eğitim Zirvesi, 2025 Antalya Bilgi Notu:
Eğitimin, insanın ve toplumun geleceğine dair en güçlü fikirlerin buluştuğu ve İyi Bir Eğitim Platformu tarafından düzenlenen sempozyumda akademiden sanata, psikolojiden spora, ilham verici isimler var. 11-12-13 Kasım 2025 tarihlerinde, Antalya’daki Granada Luxury Belek’te yapılacak sempozyumda Oylum Talu’nun moderatörlüğünde; Prof. Dr. İrfan Erdoğan, Güven İslamoğlu, Prof. Dr. Kemal Sayar, Prof. Dr. Deniz Ülke Kaynak, Şermin Yaşar, Tamer Levent ve Murat Murathanoğlu, üç gün boyunca bilgi, sanat ve ilhamı aynı sahnede olacak, eğitimde, kültürde ve insan gelişiminde bütünsel bakış açısını ele alacak.
Devrim Danyal Kimdir?
İlk TV çocuklarından biri olarak doğdu. 1993’de Fizik Mühendisi oldu.1995’de Türkiye’nin ilk siber güvenlik mühendislerinden biri oldu. + 7 sene Dijital Medya ve Çizgi Film Stüdyoları kurdu (TRT & AA)+15 sene IT Güvenlik, Internet ve Mobil Servisleri kurdu (Koç Holding Finans Grubu/Yapı Kredi) +15 sene E-Ticaret projeleri kurguladı ve sattı & Operasyon ve Lojistik altyapıları kurdu.+9 sene Global Teknoloji Firmaları için UX UI tester olarak görev yaptı.+10 Internet Girişimcilik Projesi’nin sıfırdan oluşturulmasında ve satılmasında Danışmanlık yaptı +10 sene Profesyonel Voleybol oynadı.+500 Girişim Projesine Destekçi Mentor olarak yol aldı.
